Free Software, Free Society!
Pensaĵoj el la komunumo de FSFE

Friday, 05 April 2019

Kiam la Duko marŝas, oni ne rimarkas

Ĉi tio estas mia malfruo afiŝo por transgenra tago de videbleco. Ĝi estas posttempa preskaŭ unu semajno, sed mi supozas, ke mi kialigos min mem per ĉi tiu proverbo, kiu estas populara en la trans-komunumo:

La plej bona tempo por planti arbon estis antaŭ 20 jaroj. La dua plej bona tempo estas nun.

Aŭ: La plej bona tempo por afiŝi pri transgenra tago de videbleco estis la 31-a de Marto. La dua plej bona tempo estas la 5-a de Aprilo.

Mi devus enkonduki ĉi tiun afiŝon per emfazi, ke ĉiuj ĝiaj enhavoj estas ekskluzive miaj propraj spertoj, kaj mi ne povas paroli por iu alia. Mi skribis ĝin en la spirito de videbleco, por ke la popolo sciu, ke transgenruloj ekzistas, kaj ke finfine ni estas normalaj homoj.

Dua kialigo por mia malfruo estas mia hezito dissendi ĉi tiun al la tuta interreto. Mi ŝatas privatecon, kaj mi klopodas sekurigi ĝin (ekz., per uzi liberan programaron). Sed ekzistas unu paŝo, kiun mi nur faris duonvoje, kaj tio estas sennomeco. Mi uzas VPR-on por kaŝi mian IP-adreson, kaj mi ne donas miajn personajn datumojn al interret-gigantoj—mi estas neniu kiam mi retumas.

Sed kiam mi parolas kun homoj sur la interreto, mi provas esti mi. Tio estas malbonega privateca konsilo, ĉar la interreto neniam forgesas kiam oni eraras. Sed mi zorgas, ĉar la interreto estas vera loko. Pli kaj pli, la interreto influas niajn vivojn. Ĝi permesas al ni fari palpeblajn aferojn kiel aĉeti aferojn, kaj ĝi faras nepalpeblajn aferojn kiel ŝanĝi nian senton kaj opinion pri la mondo. Sennomeco permasas al oni eniĝi al tiu spaco—tiu vera spaco—kiel etera fantomo, ekzistante ĉiam ekster la vido, sed tamen eblante interagi. Ne necesas kreema menso por imagi kiel oni povus fiuzi tion, kaj homoj faras tion

Mi povus fiuzi tiajn fantomajn povojn pro bono, sed ĝenas min teni tian povon. Do mi deziras esti mi mem kvankam mi scias pli bone. Por ekzisti enrete sub ĉi tiu nomo, mi devas memcenzuri. Mi devas ne diri aferojn, kiuj povus noci min je la estonteco, kaj mi devas kaŝi aspektojn miajn, kiujn ne ĉiuj devus scii—diru ĝin unufoje, kaj la tuta mondo scias.

Kaj dum kelkaj jaroj, mi ne diris ĝin: Mi estas transgenra. Per si mem, tio malgravas, sed la dirado ne malgravas. La dirado signifas, ke iu ajn ĝis la fino de la cifera epoko povas malkovri tiun aspekton mian, kaj uzi tion kontraŭ mi, kaj ne ekzistas manko da homoj kiuj farus tion. Kaj tio estas sincere timiga.

Sed la dirado estas ankaŭ aktivismo. Per diri ĝin, vi asertas vian ekziston kontraŭ ideologio, kiu deziras, ke vi ne ekzistu. Per diri ĝin, vi posedas la rakonton de la signifo de transgenreco, anstataŭ la ideologiistoj kiuj senhomigus vin. Per diri ĝin, vi palpebligas kaj videbligas homan sperton, kiun multe da homoj ne komprenas. Tio fortas.

La lastan punkton mi trovas precipe fortiganta. Ĝis la preciza momento en kiu mi decidis transiĝi, mi simple ne sciis pri la nura ekzisto de transgenruloj. Mi sciis pri “drag queens” fanfaronante sur botoj en la kanaloj de Amsterdamo, sed tiuj homoj estis ekstermondaj al mi. Ili ne estis palpeble veraj, kaj ili ne estis mi. Se mi scius, ke transgenruloj estas vulgaraj virinoj kaj viroj kiuj zorgas pri la samaj aferoj kiel mi, mi malhavus multe da mensa doloro, kaj transiĝus pli frue.

Anstataŭe, alia afero instigis tiun ekkonscion. Mi legis Kristnaskan libron dum somero, kompreneble. La libro nomiĝis “Let It Snow: Three Holiday Romances” de John Green, Lauren Myracle, kaj Maureen Johnson. La libro havas tri vidpunktojn en urbo suferante neĝoŝtormon, kaj estas multe da interago inter la vidpunktoj.

Mi legis ĉapitron de John Green. Lia ĉefpersono havis bonan ĉjo-knabinan amikinon (kromnomita “la Duko”) antaŭ tre longe. Ŝi luktis multe kun ŝia genra esprimo. La du amikoj komencis grandan vojaĝon tra la neĝoŝtormo por atingi vaflodomon. Dum la vojaĝo, estas sceno en kiu li marŝas kelkaj paŝoj malantaŭ ŝi, kaj subita penso okazis al li: “La Duko marŝis, kaj estis ia io pri ŝia marŝo, kaj iom forpuŝis min pensi pri tiu ia io. […] Kiam Brittany la huraistino marŝas, oni rimarkas ĝin. Kiam la Duko marŝas, oni ne rimarkas. Kutime.”

La du estis amikoj por tiel longe, kaj por la unua fojo, li kontemplis la penson, ke eble ili povus esti pli ol amikoj. Kaj vi legas, kaj legas, kaj tiu malmemvola penso iĝas vera kaj serioza. Kaj subite li iĝas memkonscia pri la penso absorbante lin:

“Kiam vi pensas penson, estas ege malfacila malpensi ĝin. Kaj mi pensis la penson.”

Tio frapegis min. En la preciza sama momento, ankaŭ mi pensis la penson. Tion, kiu estis sento por tiel longe, mi finfine pensis laŭte en mia menso, kaj neeblis malpensi ĝin. Ĝi tute ne rilatis al la libro, kaj mi tute ne scias, kiel mi faris tiun pensosalton, sed en tiu momento mi ekkonsciis por la unua fojo, vere ekkonsciis, ke mi ne volis esti knabo—ke mi volis esti knabino. Kaj tio malfeliĉigis min, sed fine tio plibonigis min. Post rapida serĉo mi malkovris, ke transgenruloj ekzistas, kaj ke transiĝo estas fakta afero, kiun normalaj homoj faras.

Do mi faris tion. Kaj estis bona. Kiu ajn afero, kiu malsanigis min antaŭ ol transiĝo, nun plejparte estas for, kaj mi iĝis funkcia plenkreskulo kiu faras multe da netransgenrajn aferojn kiel traduki GNOME al Esperanto kaj krei katmonstrojn por Dungeons & Dragons. Sed mi neniam vere inkluzivis la fakton, ke mi estas transgenra, en miaj retaj aktivecoj, kaj mi volas ŝanĝi tion. Mi volas pli simili la Dukon. Mi volas marŝi kiel ŝi, kaj kvankam homoj ofte ne vidos tiun marŝon, mi volas atentigi ĝin de tempo al tempo. Kaj eble ĝi helpos al iu pensi la penson, kiun ajn fajreron de frenezo ri bezonas.

Feliĉan transgenran tagon de videbleco.

Friday, 09 November 2018

Esperantigi GNOME

Ekde kelkaj semajnoj, mi tradukas la GNOME labortablon al Esperanto. Signifa parto de la labortablo jam tradukiĝis de multe da volontuloj de nia kara movado, sed mi havas la ŝancon Esperantigi pli-malpli kiel taga laboro. Estas tiel, ke mia lernejo (NHL Hogeschool, Levardo) permesis al mi fari Esperantan minoron (edukeron) por kelkaj monatoj, do mi plene uzas tiun ŝancon por plibonigi la uzeblecon de libera programaro per Esperanto.

Nu, kio estas GNOME? GNOME estas «facila kaj eleganta maniero por uzi vian komputilon», kaj ĝi estas entute libera programaro. Tio signifas malĉefe, ke ĝi estas senpaga, sed ĉefe, ke la uzanto tute mastrumas sian komputilon. Se vi malŝatas iun ajn aspekton aŭ parton de la sistemo, vi libere rajtas ŝanĝi ĝin, eĉ se la originaj verkistoj ne provizis simplan grafikan agordon. Vi mem povas krei tiun agordon! Bona ekzemplo de libera programo estas Firefox, kiu disponeblas Esperante, kaj estas verkita de pli ol mil verkistoj de la tuta mondo.

Ekrankopio © 2018 CC-BY La GNOME Projekto

Grava avantaĝo de libera programaro por Esperantistoj estas, ke la disponebleco de lingvaj opcioj sendependas je la ekonomia intereso de la verkisto. Multe da malliberaj programaroj, ekzemple Windows, ne disponeblas Esperante ĉar ne sufiĉe da homoj parolas nian karan lingvon, por ke ĝi gajnus monon por Microsoft. Similas je aliaj malplimultaj lingvoj kiel mia denaska okcidentfrisa, kiun preskaŭ neniu mallibera programaro subtenas. Sed se la programaro estas libera, mi povas mem fari la tradukojn kaj disponebligi ilin, kaj la tuta mondo gajnos.

Tiel GNOME subtenas pli ol okdek lingvoj. Kaj progreso de la Esperanta traduko nun ege rapidas. Komparu ekzemple ĉi tiujn fenestrojn de Evolucio, la retpoŝtilo de GNOME.

Malnova versio de Evolucio, lingvomiksita:

Malnova versio de Evolucio

Nova versio de Evolucio, entute Esperantigita:

Nova versio de Evolucio

La celo estas, ke la kerno de GNOME (ĝiaj plej gravaj bibliotekoj kaj aplikaĵoj) estu tradukita antaŭ ol la 14-a de Marto, kiam eldoniĝas GNOME 3.32. Temas pri preskaŭ 44.000 tradukeblaj linioj entute, sed nun estas tradukitaj pli-malpli 31.000 el ili, do la fino videblas. Se la kerno tradukiĝas frue, la ceteron (±75.000 linioj) mi povus ankaŭ traduki.

Nu, kiel akiri GNOME? Multe da GNU/Linuksaj distribuaĵoj provizas GNOME, sed ne ĉiuj provizas bonan Esperantan sperton. Debian prezentas Esperanton kiel opcio dum instalado. Malfeliĉe, la versio de GNOME en Debian estas ege malnova. Fedora ne prezentas Esperanton kiel opcio dum instalado, sed la versio de GNOME estas freŝdata, kaj Fedora eĉ ĝisdatigas la tradukojn dumtempe. Lastan semajnon, multe da la tradukoj disponebliĝis, kaj baldaŭ, eĉ pli da tradukoj eldoniĝos. Do se vi ŝatus vidi la tradukojn nun, Fedora estas bona elekto—vi nur devas ŝanĝi vian lingvon al Esperanto post instalado. Fedora 30 (meza 2019) prezentos Esperanton kiel opcio dum instalado pro mia laboro.

Se vi ŝatas GNOME, liberan programaron, Esperanton, aŭ tradukadon, mi bonvenas vin aliĝi al la GNOME Projekto. Ĉi tiu paĝo bone priskribas kiel ni tradukas, kaj ĉi tiu paĝo bone resumas la staton de la Esperantaj tradukoj. Se vi iam konfuzas pri io ajn, mi neniam rifuzas retmesaĝojn, kaj mi ŝategus helpi al vi.

Finfine, mi volas ege danki du homojn, kiuj helpas al mi fari la tradukojn:

  • Tirifto, lingvosaĝulo, opiniohavanto, kaj kara ĉeĥa amiko mia, por kunlabori kun mi por krei bonan terminaron, kaj helpi al mi lerni la lingvon.

  • Kristjan SCHMIDT, germana Esperantisto, GNOME tradukanto por multege da jaroj, por diligente kontroli ĉiujn miajn tradukojn, kaj fari tiom multe da tradukoj antaŭe.

Redankegon :-)

Saturday, 16 June 2018

Ne pensu pri roza elefanto

Ekzistas du citaĵoj, kiuj fakte havas la precizan saman temon kaj celon, sed opinias mi, ke unu el ili tute malbonas kaj malutilas. Ili estas:

Don’t be a dick.

Ne estu aĉulo.

Wil Wheaton.

kaj

Don’t forget to be awesome.

Ne forgesu esti bonega.

John & Hank Green.

La antaŭa ofte nomiĝas “leĝo de Wheaton”, kaj la postan oni ofte mallongigas kiel simple “DFTBA”. Ili ambaŭ postulas, ke oni devus konduti sin bone kaj agrable. Bone, ĉu ne?

Precipe DFTBA mi ege ŝatas. Ĝi antaŭsupozas, ke ĉiuj homoj havas naturan emon aŭ kapablon por esti bonkora, afabla, kaj kompleza. Bona konduto estas la evidenta celo, sed fojfoje oni bezonas etan memorigilon por esprimi tiun naturan bonvolon. “Vi probable bonegas—konservu tiun emon.”

Kontraŭe la leĝo de Wheaton diras, ke oni devu sufoki la instinkton de aĉismo. Ĝi supozas, ke la aŭskultanto havas aĉan intencon, kaj oni bezonas malpermesi kaj antaŭmalhelpi teruran konduton. “Vi probable aĉas—evitu tiun emon.”

Kompreneble, ili ambaŭ ĝustas. Ĉiuj homoj havas bonegajn kaj aĉajn trajtojn, kaj helpus instigi la bonajn kaj malinstigi la aĉajn. Sed la leĝo de Wheaton ege malutilas. Ĝi sonas tre malamika, kaj povus esti, ke homoj ne volas observi la leĝon pro ĝia malamikeco. Sed pli grave, la leĝo ne klare esprimas la idealan celon—ke la aŭskultanto kondutu sin bonege.

Laŭ la leĝo de Wheaton, la aŭskultanto povus konduti sin nure tolereble, kaj tio sufiĉus. Sed tio estus malsufiĉa celo, kaj kial oni ne simple dirus “estu tolerebla” tiuokaze?

La ĉefa problemo de la leĝo de Wheaton estas, ke ĝi substrekas la nedezirindan. Se mi dirus “ne pensu pri roza elefanto”, mi atingus la malan! Nun vi pensas pri roza elefanto—precize tion, kion mi ne volas. Mi tute ne diris tion, kion mi ja celas, nur la aferon, kion mi volas eviti. Tio malutilas.

Utilus substreki la dezirindan. Pensu do pri malroza malelefanto, kaj ne forgesu esti bonega.

Monday, 23 April 2018

Amsterdamtempo

Ni renkontiĝos je la tria horo GMT, la unuan de majo. [sic]

Ĉi tio estas temo, pri kio mi ege nekonsileblas. Ofte, kiam mi rete planas renkontiĝon kun homoj, kiuj loĝas en eksterhorzonoj, ili volas elekti estontan tempon per la GMT (Grenviĉa Meza Tempo) horzono. Kaj tre ofte, tio okazigas fuŝkomprenojn. La kaŭzo de la fuŝkompreno kutime estas somera tempo. Kiam oni somere elektas uzi GMT-on por determini tempon, estas problemo: Ĉu «GMT» signifas la nuna tempo en Anglio, aŭ ĉu ĝi nur signifas la «normala» vintra angla tempo?

Kutime homoj (malĝuste) interpretas, ke «GMT» ĉiam signifas la nuna angla tempo, eĉ somere. Feliĉe, se ĉiu tion interpretas, tio ordinare ne estas problemo. Kiam estas somero en Anglio, ankaŭ estas somero en Nederlando, do la malsameco inter la du lokoj restas la sama—ĉiam nederlanda tempo estas unu horo antaŭ la angla. Ne gravas ĉu oni kalkulas per la someraj tempoj (GMT+1 kaj GMT+2) aŭ la vintraj (GMT+0 kaj GMT+1). Kiam estas la tria en Anglio, ĉiam estas la kvara en Nederlando, do oni povos renkontiĝi je la ĝusta tempo.

Tamen kiam homoj malsamkomprenas la signifon de «GMT», ili ne renkontiĝos je la sama tempo. Eĉ eblas, ke en unu loko komencas somera tempo antaŭ alia loko. En Usono, komencas somera tempo je la dua dimanĉo de Marto, kaj en Anglio, je la lasta. Tiuokaze, eĉ kiam homoj samopinias pri la signifo de «GMT», ili ne renkontiĝos je la sama tempo.

Ni renkontiĝos je la dua horo UTC, la unuan de majo.

Do ekzistas solvo: UTC (Universala Tempo Kunordigita). UTC ne observas someran tempon, do ĉiam sendube samas al vintra angla tempo (GMT). Malfeliĉe, multaj homoj ne konas UTC-on. Kutime, mi devas klarigi ĝin kiel «same kiel vintra GMT». Vintre, homoj demandas «do kial vi ne diras GMT-on kiel normala homo?», kaj somere ili demandas «kial vi uzas tian malsimplan horzonon?»

Se mi diras, ke la kunveno estos je la dua horo per UTC, homoj devas lukti kun horzono, kiun nur programistoj vere konas. Kaj malintuicie, la malsameco inter nuna tempo kaj UTC ŝanĝas. Vintre, Nederlando lokiĝas en UTC+1, kaj somere en UTC+2. Do homoj ĉiam devas scii la precizan malsamecon inter UTC kaj ilia horzono, se ili volus uzi UTC-on.

Ni renkontiĝos je la kvara horo Amsterdamtempe, la unuan de majo.

Do mi proponas alian solvon: Amsterdamtempo. Aŭ fakte, urbotempo. Elektu urbon, kaj uzu ĝian tempon. Ĉi tiu solvo ĉiam sendubsencas. Oni povas ĉiam senpene kalkuli la lokan tempon. Ekzistas multaj retejoj, kiuj indikas al oni onian propran tempon, kiam oni donas la urbotempon. Kaj se oni ne volas uzi tian retan ilon, ĉiam ekzistas iloj kiel la sekva:

Horloĝoj

Estas simpla, eleganta solvo, kiu tute ne dubsencas, evitas someran tempon, kaj preskaŭ ne enhavas aritmetikon.

Friday, 09 March 2018

Kiel oni kondutas

The trouble with fighting for human freedom is that one spends most of one’s time defending scoundrels. For it is against scoundrels that oppressive laws are first aimed, and oppression must be stopped at the beginning if it is to be stopped at all.

La problemo de advokati por homa libereco estas, ke oni pasigas la plejparton da onia tempo defendante kanajlojn. Ĉar kanajlojn leĝoj premaj unue celas, kaj premo devas esti ĉesigita komence, se oni volas ĝin ĉiuokaze ĉesigi.

H. L. Mencken (1880 - 1956)

Pli kaj pli ofte, mi trovas min mem devante defendi miajn politikajn kontraŭulojn, aŭ devante disputi kontraŭ tiuj, kun kiuj mi supoze konsentas. La ĉisupra citaĵo temas pri esprima libereco, pri kio mi ege zorgas, kaj mi povas ĝin simpatii. Sed pri esprima libereco mi ne volas skribi. Anstataŭe, mi volas skribi pri la amuza afero, kiun ni homoj faras, kiam ni interagas kun aliaj uloj. Anstataŭ doni al ili tutan ŝarĝon de nia personaj opinioj, ni cenzuras nin mem kaj mutigas niajn konvinkojn je la intereso de kunekzistado. Oni nomas ĉi tiun ĝentileco.

Entute, ĉi tiu memcenzuro estas Bona Afero™. Kiam oni interagas kun uloj, kiuj havas tute aliajn kulturojn, devenojn aŭ konvinkojn, neeviteble okazas malkonsentoj aŭ konfliktoj. Ekzistas tempo kaj loko por ĉio, sed kutime kunekzistado havas prioritaton, do ambaŭ partioj konsentas inhibi ilian malŝaton de strangaĵoj de unu la alia, kaj praktiki toleremon.

Por nutri ĉi tiun kunekzistadon kaj toleremon, iu (konjekteble) elpensis la kondutkodon. Sub kundutkodo, ni konsentas observi komunajn regulojn por nia komuna profito kaj ĝojeco. Efektive, ĉi tiuj reguloj plenumas la memcenzuron, kiun la plejparto da homoj jam praktikis iamaniere.

Sed kio, se la kondutkodo mem ne memcenzuras?

Geek Feminism & FreeBSD

Freŝdate, FreeBSD alprenis novan kondutkodon. Bonkiale ĉi tiu kaŭzis pli ol iom da disputado. Ĉi tiu afiŝo tamen ne interesiĝas pri la disputado. Prefere, mi volas konstati kial ĉi tiu kondutkodo ne estas ŝatita.

Komence ni renkontas malbonan aferon. La FreeBSD kondutkodo estas derivita de kondutkodo, kiu enhavas la sekvan tekston:

The Geek Feminism community prioritizes marginalized people’s safety over privileged people’s comfort. The Geek Feminism Anti-Abuse Team will not act on complaints regarding:

  • ‘Reverse’ -isms, including ‘reverse racism,’ ‘reverse sexism,’ and ‘cisphobia’ (because these things don’t exist)

  • Reasonable communication of boundaries, such as “leave me alone,” “go away,” or “I’m not discussing this with you.”

  • Refusal to explain or debate social justice concepts

  • Communicating in a ‘tone’ you don’t find congenial

  • Criticizing racist, sexist, cissexist, or otherwise oppressive behavior or assumptions

La Geek Feminism komunumo prioritatigas sekurecon de bagateligitaj homoj ol komforto de privilegiaj homoj. La Geek Feminism antifiaga skipo ne intervenos je kulpigoj, kiuj temas pri:

  • ‘Renvers’ -ismos, inkluzive de ‘renversa racismo,’ ‘renversa seksismo,’ kaj ‘cisfobio’ (ĉar ĉi tiuj aferoj ne ekzistas)

  • Prudenta komunikado de limoj, kiel “lasu min sola,” “foriru,” aŭ “mi ne pridiskutas ĉi tiun kun vi.”

  • Malkonsento de klarigi aŭ kontesti sociajn justecajn konceptojn

  • Komunikado je ‘tono’, kiun vi ne trovas simpatia.

  • Kritikado de racismaj, seksismaj, cisseksismaj, aŭ aliamaniere premaj konduto aŭ supozoj

Fonto: Geek Feminism Code of Conduct.

Mi sincere esperas, ke mi ne devas malŝpari multajn klavpremojn asertante, kiel aĉa ĉi tiu teksto estas. Ĝi estas diskriminacia, neas la malfacilecojn, kiujn iuj homoj povus travivi, kaj cenzuras kritikon. Ĝi estas ege opiniema en ĝia tono.

Feliĉe, la homoj FreeBSD havis la saĝon forigi ĉi tiun sekcion. Malfeliĉe, ili ne havis la saĝon trovi alian kondutkodon por alĝustigi kaj alpreni. Do ili alvenis al ĉi tiu listo (kiun mi ne tradukos):

Harassment includes but is not limited to:

  • Comments that reinforce systemic oppression related to gender, gender identity and expression, sexual orientation, disability, mental illness, neurodiversity, physical appearance, body size, age, race, or religion.*

  • Unwelcome comments regarding a person’s lifestyle choices and practices, including those related to food, health, parenting, drugs, and employment.*

  • Deliberate misgendering.*

  • Deliberate use of “dead” or rejected names.*

  • Gratuitous or off-topic sexual images or behaviour in spaces where they’re not appropriate.*

  • Physical contact and simulated physical contact (e.g., textual descriptions like “*hug*” or “*backrub*”) without consent or after a request to stop.*

  • Threats of violence.

  • Incitement of violence towards any individual, including encouraging a person to commit suicide or to engage in self-harm.

  • Deliberate intimidation.

  • Stalking or following.

  • Harassing photography or recording, including logging online activity for harassment purposes.

  • Sustained disruption of discussion.

  • Unwelcome sexual attention.*

  • Pattern of inappropriate social contact, such as requesting/assuming inappropriate levels of intimacy with others.*

  • Continued one-on-one communication after requests to cease.

  • Deliberate “outing” of any private aspect of a person’s identity without their consent except as necessary to protect vulnerable people from intentional abuse.*

  • Publication of non-harassing private communication without consent.

  • Publication of non-harassing private communication with consent but in a way that intentionally misrepresents the communication (e.g., removes context that changes the meaning).

  • Knowingly making harmful false claims about a person.

Fonto: FreeBSD Code of Conduct, steletoj estas la mia.

Se vi estas simila al mi, vi neverŝajne iam faros iun el ĉisupraj aferoj (krom la absurda linio pri virtualaj brakumoj, sed mi tiun malatentas en ĉi tiu afiŝo). Do ne ekzistas problemo, ĉu ne? Klare la ĉisupraj aferoj teruras, kaj oni ilin prave malpermesas en la FreeBSD komunumo.

Sed kial la ĉisupraj reguloj ne mencias ion ajn pri mokado de parolmaniero aŭ lingvokapablo (aŭ manko de ĝi)? Certe malpermesado de tiuj aferoj ege laŭtemas en internacia komunumo kun multe da nedenaskaj anglaj parolantoj. Fakte, eĉ pli evidenta preterlaso estas la tuta manko de deklaro pri kulturo, naskolando aŭ nacieco.

Kial “mispronomi”—temo, kiu rilatas nur etan frakcion da kontribuantoj—ricevas lokon sur tiu listo, sed ne la antaŭjuĝo de onia angla scipovo, kiu rilatas grandan parton da kontribuantoj? Nu, se ni pridiskutas ĉi tiun, kial ni ne inkluzivu eĉ pli da aferoj? La holokaŭsto estas malbona afero, kiu okazis. Certe oni devus ankaŭ inkluzivi neo de holokaŭsto en tiu listo. Parolante pri mortigo, eble ni ankaŭ povus klarigi, ke ne akcepteblas fanfaroni pri manĝado de viando aŭ aliaj bestaj produktaĵoj por agaci veganon.

Kompreneble mi ŝercas. Aŭ male, mi tute ne ŝercas. Ĉiuj aferoj, kiujn mi menciis, estas validaj punktoj, kaj estus malĝentila fari iun el ili. Iuj pli gravas, certe, sed mi ne anticipus renkonti iun ajn el ili dum agrabla renkonto.

Praktike ne eblas krei tutan liston de ĉiuj aferoj, kiuj estas neakceptebla/nedeziranda konduto. Vi devus solvi etikon, mi supozas. Sed tio igas onin scivoli: Kial estas la aferoj, kiuj estas en tiu listo, en tiu listo? Kial ili estas prioritatigitaj ol aliaj, egale validaj aferoj?

La respondo ne surprizas. La kondutkodo havas partiemon. Ĝi klare prezentas ĝian partiemon: Virinismo. Nu, ĉu vi estas virinisto aŭ ne ne gravas. Tio, kio gravas, estas, ke la kondutkodo ordonas al vi praktiki inhibon ĉirkaŭ aliuloj, sed ĝi mem praktikas nenion. Mi konservative markis ĉiuj virinismo-rilatajn (kaj kvir-rilatajn) erojn kun steleto. Mi povus esti avida kaj marki pli da erojn, sed ĉi tio ŝajnis sufiĉa laŭ mi. Se vi nombras, vi vidos, ke preskaŭ duono da eroj havas klaran virinisman emon.

Tamen kial ĉi tiu partiemo estas problemo? Se vi simpatias virinismon aŭ konsentas, ke la virinismemaj eroj estas neakceptebla konduto, tiu povus esti vera demando. Tiuokaze, vi devus preni paŝon malantaŭen kaj “kontroli vian privilegion”, por uzi iom da virinisma ĵargono. Kial unu partiemo aŭ mondkoncepto indas prioritaton ol la aliajn? Bezonas ia ŝovinismo esti tiel konvinkita pri onia praveco, ke oni kodigas siajn opiniojn, por ke aliuloj devas konduti konforme al onia mondkoncepto.

La partiemo igas al ĉiuj, kiuj ne tenas tiun emon, senti sin ekskluzivitaj, tute detruante la tutan punkton de havi kondutkodon ĉiuokaze: Bonvenigi homojn de ege aliaj devenoj kaj konvinkoj, kaj igi ilin harmonii.

Do ni komencis kun prudenta memcenzuro, inhibo kaj toleremo, kaj alvenis al simple malatenti tiojn kaj devigi aliulojn obei onian mondkoncepton.

Vorteto pri bigotismo

Labeling people who have an unpopular view as somehow intrinsically bad or immoral, declaring such views as intolerable even to hold, is now a big part of our culture and is having an impact on our conversations and our politics.

[…]

I support same sex marriage, yet am deeply uncomfortable with the assumption that anyone with reservations must be a bigot and a homophobe. That is the level of the debate in Australia, and it is championed by so-called “progressives”, who display with glee the same intolerance they rightly accuse churches as historically holding.

Fonto: Gay Alcorn. Conservatives love to hate political correctness, but the left should rail against it too. The Guardian.

Sed Carmen, eble vi diras, kial vi protektas bigotojn? Ĉar ili ne estas bigotaj, estas la simpla respondo. Pli ofte ol ne, ili estas politikaj kontraŭuloj aŭ homoj de alia deveno, ne malamindaj uloj. Granda parto de bona kondutkodo estas supozado de bonintenco.

Mi havas proprajn opiniojn pri multe da temoj, pro tio ke mi simpatias miajn politikajn kontraŭulojn, kiuj estas celita de ĉi tiuj kondutkodoj. Mi estas konvinkita vegetarano, eraranta vegano. Mi neniam instigus ĝenadon kontraŭ viandomanĝuloj, sed kondutkodero, kiu specife protektas viandomanĝuloj kontraŭ kritikado de ilia elekto de manĝaĵo min kolerigus. Ne ĉar tio inhibus mian liberecon esti malafabla, sed ĉar tia ero implicus al mi, ke ĉi tiu komunumo alprenas aktivan starpunkton kontraŭ miaj personaj konvinkoj ĝis tia grado, ke ili sentas, ke necesas protekti miajn politikajn kontraŭulojn kontraŭ ĝenado. La senpartieco, kiu estas necesega por igi diversajn homojn harmonii, estas for.

Pli grave, ĉi tiuj partiemaj reguloj kontraŭproduktemas. Specife en okazo de mispronomado aŭ misnomado, inkluzivigo de regulo estas pli malhelpa ol helpa. La homoj, kiu skeptikas pri transgenreco, vidas “mispronomi” en la sama listo kiel “minacoj de perforto”, kaj prave ili rimarkas, ke iliaj personaj konvinkoj estas senkreditigitaj, malŝatitaj kaj atakitaj. Ordonas ilin toleri ion, kun kio ili ege malkonsentas, kondutkodo kiu aktive maltoleras ilin. Ĉi tiuj homoj rigardas tiun kondutkodon kiel leĝo, kiu malrajte estas partiema kontraŭ ili, anstataŭ unuiganta dokumento predikante toleremon.

Kaj kio okazas, kiam homoj malŝatas leĝon?

Lex iniusta non est lex.

Leĝo maljusta ne estas leĝo.

St. Augustine (354 - 430)

Bona kondutkodo

Ubuntu is about showing humanity to one another: the word itself captures the spirit of being human.

We want a productive, happy and agile community that can welcome new ideas in a complex field, improve every process every year, and foster collaboration between groups with very different needs, interests and skills.

We gain strength from diversity, and actively seek participation from those who enhance it. This code of conduct exists to ensure that diverse groups collaborate to mutual advantage and enjoyment. We will challenge prejudice that could jeopardise the participation of any person in the project.

[…]

Fonto: Ubuntu Code of Conduct.


We invite and encourage everybody to express their opinions on relevant topics. All participants should at all times feel at ease to do so without fearing any form of attack, reprisal or harassment. We ask everybody to be respectful and considerate towards each other, especially when attempting to provide constructive criticism.

To foster tolerance, respect and hospitality in our community, we agree not to engage in discriminatory, disparaging or offensive speech or actions, including as to (but not limited to) gender, sexuality, race, nationality, religion or profession. We are a community of many different nationalities and backgrounds, and we cherish our strength in diversity.

Fonto: FSFE Code of Conduct. Rimarko: Mi kunverkis ĉi tiun kondutkodon.

Bona kondutkodo invitas, bonvenigas kaj protektas ĉiuj. Ĝi ne alprenas politikan starpunkton kaj nutras senpartian ĉirkaŭaĵon en kiu homoj de ege diversaj devenoj kaj konvinkoj povas kunlabori.

Bona kondutkodo supozas bonan fidon kaj bonintencon. Ĝi konfirmas, ke estas malfacila por iuj harmonii, kaj estas neevitebla, ke iuj konfliktos pro aliaj komprenemoj pri konvena konduto. Ĉi tie en Nederlando, estas kutima kisi trifoje sur vango kiel saluto. Iu el alia kulturo eble ne aprezus esti kisita sur vango. Sed anstataŭ malpermesi ĉi tiun norman kutimon aŭ supozi malintencon de vangkisantoj, ambaŭ partioj devus praktiki plenatenton kaj toleremon.

Bona kondutkodo konsenteblas. Oni volas, ke ĉiu, kiu legas la kondutkodon, sentas sin pli bone kaŭze de ĝin legi, kaj volas ĝin observi. La nura malkonsentebla afero en la tuta dokumento estas la devo de ĉiuj partoprenantoj esti respektema kaj tolerema al unu la alia. Kelkaj homoj ne respektemas aŭ toleremas, tamen oni probable ne volas ĉi tiujn homojn. Ĉiu alia estas bonvena, kaj estas grava, ke ĉiuj tiuj legantoj de la kondutkodo sentas, ke tiu dokumento ilin sufice bonvenigas kaj protektas.

La kondutkodo de FreeBSD fiaskas je ĉiuj tiuj flankoj. Ĝi estas kodigita opiniodokumento, kiu supozas malbonan fidon kaj altigas la zorgojn de unu politika ideologio ol la zorgoj de ĉiuj aliaj. Ĝi legas preskaŭ kiel leĝaro, kaj mi ne povas imagi kiel iu ajn povas senti sin pli bone post legi tiun, devante suferi mizeran liston de priskriboj de malbona konduto. Fakte, la kondutkodo de FreeBSD kontraŭ-intuicie sentigas min malpli sekura. Ĝin legante, sentas kiel la kontrolantoj devas aktive penadi forbari fifarantojn de laŭvortaj krimoj. Tio tute ne rekuraĝigas.

Sed se tiuj aferoj ne estas specife malpermesitaj, kiel oni konfidas, ke la komunumo staros kontraŭ ili se ili okazus? La mallonga respondo estas, ke vi ne povas, ne kun plena certeco. Tamen tio justas, ĉar neniu ricevas ĉi tiun specifan certecon. Ni ĉiuj dependas de nia opa sindevigo al toleremo, anstataŭ de partiema listo de specife malpermesitaj aferoj. Tia listo ĉiam partiemas, ĉar listo, kiu traktas zorgojn de ĉiu estus senfine longa kaj enhavus plurajn kontraŭdirojn.

Mi tamen povas diri kun certeco, ke ĉiujn aferojn, kiujn la FreeBSD kondutkodo malpermesas, ankaŭ la Ubuntu kaj FSFE komunumoj malpermesas. Nu, krom eble virtualajn brakumojn. Mi prenus kelkajn el ili.

TL:NL: Katoj kaj hundoj

En ideala komunumo, katoj kaj hundoj kunvivas. Bona kondutkodo tion faciligas. Ĉar hundoj estas societemaj bestoj, ili iniciatas verki kondutkodon por harmonio inter ĉiu. Interalie, ĝi enhavas:

Neakceptebla konduto inkluzivas:

  • Dormi sur klavaron de aliulo.

  • Miaŭi tro laŭte.

  • Sibli.

Sensurprize la katoj malkontentas legante ĉi tiun. Ili scias, ke farado de ĉi tiujn aferojn estas malbona konduto, sed ili sentas, ke la lingvaĵo maljuste ilin celas, kaj ke ĝi favoras hundojn.

Le katoj tamen pli saĝas ol la hundoj. Anstataŭ proponi, ke iliaj kulpigoj ankaŭ inkluziviĝu en la kondutkodo (flari pugojn, boji tro laŭte, leki vizaĝojn), ili kreas novan kondutkodon, kiu ne enhavas specifajn aferojn:

The Animal Software Foundation and the global Animal community welcome and encourage participation by everyone. Our community is based on mutual respect, tolerance, and encouragement, and we are working to help each other live up to these principles. We want our community to be more diverse: whoever you are, and whatever your background, we welcome you.

La Besto Programaro Fondaĵo kaj la tutmonda Besto komunumo bonvenigas kaj kuraĝigas partoprenon de ĉiu. Nia komunumo baziĝas sur reciproka respekto, toleremo, kaj kuraĝigo, kaj ni klopodas helpi unu la alian atingi ĉi tiujn principojn. Ni volas, ke nia komunumo estu pli diversa: kiu ajn vi estas, kio ajn via deveno, ni bonvenas vin.

Fonto: Python Diversity Statement, iomete aliigita.

Sub ĉi tiu nova kondutkodo, nek flarado de pugoj nek dormado sur klavaro de aliulo estas permesita (nu, malpleje ne senkonsente), kvankam ili ne specife menciiĝas. Tio signifas, ke nek katojn nek hundojn la kondutkodo kolerigas.

La mizero finiĝis kaj ili ĝoje vivis kune.

Monday, 02 October 2017

CopyCamp: Publika mono, publika kodo

Pasinta semajnfino, mi vizitis CopyCamp en Varsovio. Mi haste kaj kaprice alvenis, ĉar mi anstataŭis iun, kiu lastminute ne povis veni.

Erik Da Silva kaj mi kune faris alparolon pri la plej nova kampanjo de la FSFE, «Publika mono, publika kodo». Estas kampanjo postulanta, ke programaro uzita aŭ kreita de publikaj institucioj devus fariĝi libera programaro kaj disponebla al la publiko, kiu pagis por ĝi.

Kiel parto de kampanjo, oni kompilis publikan leteron, kiun oni adresos al deputitoj de Eŭropa parlamento kaj naciaj parlamentoj. Vi povas subskribi la publikan leteron por aldonado de via subteno:

Alklak’

Mi alŝutis la (anglan) alparolon ĉi tie ☺: